Inne bułki. 1

Powieść kryminalna z mojej małej ojczyzny, bo dotyczy miejsca mojego urodzenia Gorzowa Wielkopolskiego. Maciej J. Dudziak to naukowiec, człowiek uniwersytetu, ale jednak postanowił lżejszym językiem opisać interesujące go tematy transgraniczne. Landsberg przed wojną i Gorzów Wlkp. obecnie, przy czym ten pierwszy jest tutaj najbardziej istotny. W roku 1933 na terenie Niemiec zaczyna się pewna transformacja. Machina zła rusza i pochłania kolejne ofiary. Zaczynają się nagonki, segregacje. Do głosu dochodzi strach, niedowierzanie. A wokół tego rodzą się zbrodnie, bolesne, okrutne, dziwaczne. Świat niemiecki to NSDAP i SS. Rozkręca się ludzka mgła umysłowa, a przecież mgła to jedna z bohaterek książki. Spowija, ciąży, zakrywa świat, dusi, zaciera granice, rozmywa światła latarni, zabiera ostrość widzenia, a nie jest przecież tylko zwykłym oparem rzeki Warty. Zbrodnie są makabryczne (raczej dla czytelników o silnych nerwach). Powołany do życia główny bohater — komisarz Carl Faber — ma szansę na kontynuowanie swojej kariery policyjnej. Książka daje możliwość kontynuacji w tomach następnych i mam nadzieję, że akcja będzie się nadal działa w zachodniej części województwa lubuskiego.

[Maciej J. Dudziak, Landsberg. Miasto z mgły, Muza, Warszawa 2026]

Italia fascynuje na wszystkich możliwych płaszczyznach. Sama uwielbiam Włochy za ich kulturę, sztukę, kuchnię i swobodę. O tym też traktuje ta książka. Autor przedstawił bardzo wiele różnych aspektów z życia Włochów, byśmy mogli sobie wybrać, co nam najbardziej przypadnie do gustu. Lubię zwłaszcza rady, które podaje, choćby gdy pisze o długim życiu Sardyńczyków. Jeśli chcesz tak długo żyć, to powinieneś wzmocnić relacje z innymi ludźmi, stworzyć własny warzywniak, nauczyć się gotować w domu i więcej się ruszać. Rady proste, ale skuteczne. Jedzenie i picie ma dla Włochów ogromne znaczenie. „Włosi uwielbiają kawę, a ich kraj jest trzecim na świecie pod względem jej spożycia. Una tazza di caffe espresso (filiżankę espresso) często pija się na stojąco w barze (po włosku „bar” to nasza kawiarnia)” [s. 53]. Po kawie najważniejsze jest wino. „Jeśli chcesz spróbować prawdziwego włoskiego wina, zwróć uwagę na etykiety i szukaj oznaczeń DOC oraz DOCG” [s. 55]. Te określenia powiedzą z jakiego szczepu jest trunek i z jakiego regionu pochodzi. Książka opowiada o rytmie dnia przeciętnego Włocha, o sposobie życia, o reakcji na problemy, przeciwności życia. Bo dobre życie to takie, w którym możemy każdą sprawą zajmować się bez pośpiechu, z namysłem, czerpiąc z tego dumę i satysfakcję. Choćby z własnego imienia warto być dumnym, a Włosi najczęściej noszą imiona świętych. Najbardziej umiłowanymi są: Karol Acutis, św. Franciszek z Asyżu, św. January z Benewentu, ojciec Pio, św. Antoni Padewski. Nawet niewierzący często czytują żywoty świętych ku pokrzepieniu. Ja polecam przeczytać Sztukę życia po włosku, bo też daje nam pokrzepienie i radość.

[Dr Raeleen d’Agostino Mautner, Sztuka życia po włosku, Filia, Poznań 2026]

Ta osobista opowieść Kamila Sipowicza o ostatnich latach życia z Olgą i ich zwierzętami nie jest wcale sentymentalna, a raczej pełna humoru i ciekawych opisów. Oboje kochali swoje zwierzęta w tym koty, psy i alpaki. Dowiadujemy się z niej o wszystkich zwierzętach, które w życiu obojga muzyków pojawiły się od dziecka. Poznajemy ich wspólne podróże, życiowe zmagania. To czas od 2013 roku, gdy zamieszkali na Roztoczu, wiedząc, że chora już Olga będzie potrzebowała miejsca cichego, służącego wypoczynkowi. „Na Roztoczu swe wody toczą: Wieprz, Szum, Tanew, Por i Wieprzec. Na razie mamy zimę i jest pięknie. Można powiedzieć, że zima w całej swej krasie uśmiecha się do nas. Krasa — należy przywrócić temu słowu panowanie” [s. 49]. Ale opowieści ciągną się w szerszym przebiegu czasowym. Pierwsze lotnicze podróże z Ramoną to nadzwyczaj ciekawe historie. Dom tych dwojga wyjątkowych ludzi sam w sobie też był wyjątkowy: „Oto nasz dom w całości: Ola, ja, Ramonka vel Misia, Bobo, Kuki, Rudzik, Mila, Pikuś, który właśnie przybiegł z Wojdy. Jak zwykle radosny. Upstrzony rudymi i białymi plamami pyszczek zawsze uśmiechnięty. Kto wie, może ten uśmiech trzyma jakoś świat w zawiasach? Szalona teoria?” [s.120]. Jest to, a raczej była pewna utopia, pewien wyrwany z kontekstu świat, w którym czas mijał inaczej, a rośliny otaczały opieką mieszkańców. Słońce natomiast leczyło rany: „Wykorzystaliśmy wczorajsze słońce od początku do końca jego nieboobiegu. Pierwszy taki dzień w tym roku. Opaliłem twarz i ciało. Podobnie Kora. Kąpiel słoneczna. Żeby nie było widać blizn pooperacyjnych” [s. 186]. Czasem ruszali oni w daleki świat, ale i tam szukali spokoju, czasu na zadumę i kontemplację piękna. Język tej opowieści jest pełen żartu, swobodny, nawet z elementami czarnego humoru. Całości dopełniają kolaże fotograficzne, w których widzimy Korę, jej zwierzęta, rodzinę. A wtedy nawet słyszymy jej głos. I chwila trwa.

[Kamil Sipowicz, Kora i inne zwierzęta, Marginesy, Warszawa 2026]