Większe i mniejsze żywoty polskie. 25

BURZYŃSKI KAZIMIERZ (1927-2016). Pewnego dnia, może już jutro, skupię się na pisarstwie Andrzeja Litwy (W tajgach Sybiru, Sybiracy, Czas pokoju i niepokoju), deportowanego w wieku szesnastu lat (10 II 1940). Na szczególną uwagę zasługuje Kazimierz Burzyński, autor Wspomnień Sybiraka (Łomża 2004, Łomża 2012), a także Antologii sybirackiej zesłańców Ziemi Łomżyńskiej (Łomża 2015), imponującej księgi, która liczy sobie grubo ponad 400 stron.

Nie wiem, jak to się stało, że nikt nie zainteresował się Antologią sybiracką Kazimierza Burzyńskiego, nikt jej, według ETD, nie odnotował i nie skomentował. To nasza porażka, nas wszystkich.

[20 XI 2025]

HETMAŃSCY. Ketrel i fluanxol, pernazyna i trittico. Wszystkie te pięknoimienne tabletki odbierają mi pamięć, najpierw maciupeńki talent poetycki, a teraz pamięć. Talentu nigdy nie miałem za wiele, ale zawsze mogłem cieszyć się i wykazać niezwykłą pamięcią.

Wszystkie te pięknoimienne tabletki sprawią, że już jutro zostanę z niczym, uratują mnie wyłącznie dyrdymałki, czyli krótsze i dłuższe notatki, do których będę wracał jak do źródła. I dziwił się sobie.

Jan Blecki opublikował Klepsydrę uczuć (Wrocław 1995), zasiadam do wierszy Jana Bleckiego, bo staram się funkcjonować: „Urodził się 27 kwietnia 1952 roku w Biedunkach. I tam — na wsi położonej 100 km na wschód od Wilna — spędził wczesne dzieciństwo. Do Polski przyjechał z rodzicami w 1957 roku. Ukończył Technikum Rolniczo-Łąkarskie w Słubicach”.

Zasiadam także do wierszy Tamary Hetmańskiej (Tamara Bronisława Hetmańczuk „przez 11 lat przebywała w Zakładzie ss. Felicjanek w Chełmie Lubelskim”), trzeba skupić się na książkach, które przechowuję. Dla własnego dobra.

[29 IV 2020]

RYBAŁTOWSKA ZOFIA (1910-2008). Zofia i Barbara Rybałtowskie, matka i córka, „zostały wywiezione z Kresów Wschodnich na Syberię”. Wracam do zesłanki Barbary Rybałtowskiej-Szelichowskiej, bo to autorka kilku powieści. Nadal zalegam z lekturą jej książek, w przeciwieństwie do Marii.

Za każdym razem wydaje mi się, że dzisiejsza zapiska będzie nieco bardziej interesująca od wczorajszej dyrdymałki. Ale nie jest.

[20 III 2021]

SŁAWIŃSKA WANDA (ur. w 1931 roku). Zofia Szacka-Niewiadomska opublikowała Sybiraczkę (Gdańsk 2007), zesłanka Maria Sczaniecka-Krzysztoporska opublikowała Ze wspomnień tułaczych (Londyn 1981), lecz nigdzie nie znalazłem ich książek, wielu książek nie mogę znaleźć, choć zaglądam do antykwariatów. Ostatnio zagadnąłem o Okaleczone dzieciństwo Elżbiety ze Sławińskich Stepskiej-Kot, deportowanej wraz z matką Anną Chrupek-Sławińską i siostrą Wandą.

Sławińskich wywieziono z Tarnopola (13 IV 1940), mieszkali przy ul. Kościuszki 6. Skąd i dlaczego deportowano Szackich (10 II 1940), w tym siedmioletnią Zofię?

Biadam, że nie dysponuję relacją łagiernika Zbigniewa Stellera Wróciłem z Sybiru (Zamość 2000), jestem pewien, że Zbigniew Steller (1924-2001) zanotował niejedno nazwisko, przedstawił niejedną obozową opowieść.

Przyznajmy, że w narzekaniu nie mam sobie równych, biadolę z dyrdymałki na dyrdymałkę, jak mówiła Lubunia Hryniawska, z kocopałki na kocopałkę.

[22 III 2025]

ZIELIŃSKI FRANCISZEK. Znowu rezygnuję z wierszy Liliany Rydzyńskiej. Dla wspomnień łagiernika Jana Minorowicza (1922-2011), zorientujmy się w jego relacji: „Do szewców wysokiej klasy należał Polak, Franciszek Zieliński, stale mieszkający na Kaukazie. W Polsce nigdy nie był, ale czuł się Polakiem. Nie wiem, za co go sądzono, ale paragraf 58 i wyrok dziesięcioletni same mówiły za siebie. Miał ponad sześćdziesiąt lat. Lubił ze mną rozmawiać — musiałem mu opowiadać o Polsce, o życiu przed wojną, o Kościele. (…) Był dla mnie tak jak ojciec — surowy przy innych, czuły sam na sam, zawsze starał się wytłumaczyć mi moje błędy, a zarazem pouczyć, jak powinienem postępować. Był mi przyjacielem”.

I jeszcze jedna wzmianka: „pamiętałem pouczenia Franciszka Zielińskiego, żebym był czujny, mało mówił, nie dyskutował na polityczne tematy. To było moje credo życiowe” (III 1945).

Kiedy uporam się z poezją Rydzyńskiej (urzekła mnie jej Topielica), kiedy napiszę dwie lub trzy dyrdymałki o tekstach Rydzyńskiej, wówczas zasiądę do Rymów Jana Czubka. Albo do sybiraczki Eugenii Huntingdon. Nie zaniedbam książek w moim posiadaniu.

[10 III 2025]