Waga powagi

Po co człowiekowi powaga? Oprócz sytuacji skrajnie dramatycznych wydaje mi się czymś idiotycznym. Rzeczywistość wokół jest na tyle absurdalna, na tyle niespójna, że wszelkie próby utrzymania w niej jakiegoś intelektualnego czy estetycznego ładu budzą co najmniej lekki uśmiech na twarzy. Można też śmiać się w duchu, o ile nie jest się ateistą. Z kolei wszelkie nasze próby, aby nadać życiu sens albo jakiś ciekawy wymiar, bawią jeszcze bardziej. I jeżeli mądrość na czymś polega, to właśnie na tym, na zdolności do uczciwej samoobserwacji i autoironii. Jesteśmy z natury śmieszni, a powaga jeszcze ową śmieszność potęguje.

Młodość na szczęście stroni od powagi. Pamiętasz, jak usiadłeś na ławce zapalić papierosa, którego zapierdoliłeś ojcu? Giewonty, Camele czy Caro? Wokół panowała wiosna. Ptaki radośnie podśpiewywały w nieznanych nam jeszcze językach, psy pieprzyły się na trawie, wywołując zgorszenie emerytek pilnujących wnuki, dzieci w różnym wieku ganiały się, udając policjantów i złodziei, kaczki i łabędzie patrolowały wody pobliskiego stawu, młode, wyliniałe po zimie pary ściskały się na wyliniałych także ławkach, roślinność eksplodowała. Sielanka. Zachłannie pochłaniałeś to wszystko i czułeś się z tym coraz lepiej. Zamykałeś oczy, aby lepiej słyszeć dziecięcy gwar i szum drzew, zatykałeś uszy, aby nic nie zakłócało widzenia, wystawiałeś język, aby poczuć smak powietrza (wtedy nie zawierało zbyt dużo ołowiu), obwąchiwałeś pobliskie krzaki i drzewa (pachniały trochę gazetą), dotykałeś trawy, a nawet powietrza, to ostatnie było lepkie od marzeń i westchnień.

Zmysły leczą, o ile korzysta się z nich w odpowiednim miejscu i w odpowiedni sposób. Wprawdzie nie do końca zgadzam się z Arystotelesem i jego myślą: „Nie ma nic w umyśle, czego by przedtem nie było w zmysłach”, ale coś w tym jest, jakaś cząstkowa prawda. Zresztą co ja bredzę, prawda nie da się podzielić na części i po tym najłatwiej odróżnić ją od kłamstwa. Kłamstwo w swoich niektórych częściach może być prawdą, ale wystarczy jeden kłamliwy kawałek i zepsuje całość jak łyżka dziegciu. Ileż się od wczoraj wydarzyło? Zawsze się wydarza, tylko albo nie mamy na to ochoty, albo tego nie odnotowujemy. Tysiące zdarzeń, tysiące wątków, a my uparcie tkwimy przy kilku lub kilkunastu. Dlaczego? Nie wiadomo dokładnie. Ale dlaczego ja się siebie o to pytam? Skąd we mnie to pytanie? Ćwiczę umysł? Wolę teraz zmysły. Zmysły szybciej dadzą ulgę niż umysł. Wystarczy jedno celne spojrzenie, jeden dźwięk, dotyk, smak, zapach. A umysł sieje wątpliwości.

Umysł bywa poważny, zmysły rzadko. Niestety, zmysły starzeją się razem z nami. I gdy usiądziesz teraz na ławce, nie poczujesz wiosny, ale perfumy pań idących pewnie przed siebie. Wprawdzie idą kołyszącym krokiem i biodrami przypominają twoją młodość, ale już nie chce ci się podnieść, a nawet gdy to ci się w heroicznym porywie uda, to i tak ich nie dogonisz. Umknęły w przyszłość czy w przeszłość? I tu zaczyna się poważniejsza powaga.