Thomas Pynchon odnaleziony

Najbardziej oczekiwanym wydarzeniem tegorocznej jesieni jest ukazanie się po trwającej 12 lat przerwie kolejnej książki Thomasa Pynchona. Znamy jej tytuł: Shadow Ticket, wiemy już, że ukaże się 7 października i będzie liczyła 384 strony.

Thomas Pynchon pojawił się na firmamencie rynku wydawniczego w 1961 roku. W ciasnej nowojorskiej przestrzeni agentów i wydawców królowali wtedy Robert Gottlieb i Candida Donadio. To do jej rąk trafił maszynopis nieukończonej książki nieznanego autora.

Candida Donadio urodzona w 1929 roku na nowojorskim Brooklynie była niezwykle barwną postacią. Posiadała niebywały instynkt, nie miała formalnego wykształcenia, pochodziła z rodziny o włoskich — czy raczej sycylijskich korzeniach, jej ojciec pracował na poczcie.

Candida Donadio na wydanie opinii o autorze rękopisu — geniusz czy wariat — potrzebowała zwykle 48 godzin. Robert Gottlieb — 24 godziny.

Tak też było z Thomasem Pynchonem. Geniusz, zawyrokowała. Skończy jako sprzedawca używanych chevroletów, panowała powszechna opinia. Nie mogło już być gorzej, bo chevrolety były samochodami z dolnej półki.

Między Candidą Donadio a unikającym rozgłosu Pynchonem zawiązała się wieloletnia przyjaźń. Podobno bywał w jej letnim domu. Zawsze broniący swojej prywatności autor spotykany przez gości agentki przemykał w tle jako pomoc ogrodnika. Candida Donadio bardzo pomogła w karierze Pynchona. Pynchon najczęściej porozumiewał się z agentką korespondencyjnie.

To ona odegrała zasadniczą rolę w podpisaniu przez pisarza pierwszej umowy na dwie książki. Autor otrzymał zadatek w wysokości 750 dolarów. Kontrakt na książki Baracka Obamy i jego żony opiewał na sumę 65 milionów dolarów.

W roku 1974 Thomasowi Pynchonowi została przyznana nagroda Pulitzera za powieść Gravity’s Rainbow, jednak komitet doradczy cofnął tę nagrodę, uznawszy książkę za praktycznie nieczytelną i obsceniczną.

Tęcza grawitacji w przejrzanym tłumaczeniu Roberta Sudóła została ponownie wydana w tym miesiącu (październik 2025). To dobra wiadomość, Tęcza grawitacji jest uważana za najlepszą książkę Thomasa Pynchona.

W 1984 roku ukazała się w „The New York Times” informacja o 120 listach Thomasa Pynchona sprzedanych przez Candidę Donadio prywatnemu kolekcjonerowi za 45 tysięcy dolarów. Nabywca, Carter Burden, przekazał je dwa lata później do zbiorów Pierpont Morgan Library. Skończyło się dramatyczną eksplozją — kontakty prywatne i zawodowe zostały przez pisarza zerwane. W listach nie brakuje personalnych uwag i szczegółów o życiu Pynchona. Fragmenty ukazały się tu i ówdzie. Thomasowi Pynchonowi udało się wywalczyć zastrzeżenie, że listy mogą być udostępnione dopiero po jego śmierci.

Rola agentki i przyjaciółki skończyła się na zawsze. Dzięki tej znajomości Pynchon poznał żonę, Melanie Jackson, która pracowała w agencji Candidy Donadio.

Poślubiona w 1990 roku Melanie Jackson jest matką urodzonego w 1991 roku syna pisarza Jacksona.

Melanie Jackson jest obecnie znaną agentką literacką i oprócz męża reprezentuje kilku znanych autorów.

Candida Donadio zmarła w 1971 roku. Jej przyjaźń i współpraca z Robertem Gottliebem skończyła się znacznie wcześniej. Jak twierdził Gottlieb, został oszukany przez swoją wieloletnią przyjaciółkę. Szczegółów nie ujawnił.

Po 12 latach nieobecności kontrowersyjny autor odezwał się. Broniąc swojej prywatności, wraca do życia kolejną książką. Thomas Pynchon liczy sobie 88 lat. Od lat trwają dociekania, gdzie właściwie mieszka.

Wydaje się, że tajemnica została rozszyfrowana. Kilka lat temu jego nazwisko pojawiło się na listach wyborczych w Nowym Jorku. Wszystkie znaki wskazują, że pisarz od lat mieszka na Manhattanie. Pojawiają się bliższe tropy: 79 ulica na wysokości Broadwayu. Troskliwy ojciec, podobno pojawiał się na zebraniach w szkole syna. Thomas Pynchon i jego otoczenie, łącznie z sąsiadami, zawsze broniło jego prawa do prywatności. Czy ten pan poruszający się na zmotoryzowanym wózku inwalidzkim to mój sąsiad i widuję go czasami w windzie? A może widziałem go w Zabarsie, gdzie robił zakupy? Zabars to prawdziwa nowojorska instytucja, sklep spożywczy, położony blisko Madison Square Garden, z najlepszymi produktami na świecie. Może nie na świecie, ale w Nowym Jorku bez wątpienia. Czy nowa książka będzie wydarzeniem literackim na miarę Ulissesa? Pożyjemy, zobaczymy. Niewątpliwie przed polskimi tłumaczami stoi zadanie niebywale trudne. Thomas Pynchon jest geniuszem i jeśli komitet noblowski będzie miał więcej odwagi, bo książki Pynchona są najeżone kontrowersjami, powinien dostać nagrodę Nobla.

Mamy początek października. Ukazała się już w „The New York Times” pierwsza recenzja nowej książki Pynchona. Jest dobra, pisze znany krytyk Dwight Garner, ale w pynchonowskiej skali plasuje się wśród tych gorszych.

Tutaj konieczne uzupełnienie. Przeczytałam esej Rafała Księżyka Tęcza nad Polską napisany po ukazaniu się nowego wydania Tęczy grawitacji. Świetny, obowiązkowa lektura dla czytelników Thomasa Pynchona.